ÇAĞDAŞ HUKUK SİSTEMİNİN EN BÜYÜK EMEKÇİSİ...

ÇAĞDAŞ HUKUK SİSTEMİNİN EN BÜYÜK EMEKÇİSİ...

Bugün Türk Medeni Kanunu’nun kabul edilmesinin 95.yıl dönümü... Anayasadaki laiklik maddesinin  tartışılmaya açıldığı bugünlerde bir ismin yeniden hatırlanması gerekiyor.  Medeni Kanun’un arkasındaki isim Mahmut Esat Bozkurt’tur. Bu yazıda Türk devriminin fikirsel anlamda topçu ateşi işlevini gören büyük fikir ve eylem adamını tanıtmak istedik.

MAHMUT ESAT BOZKURT KİMDİR?

II.Mahmut döneminde ailesi Mora’dan bugün Selçuk’taki Efes harabelerine de yakın olan Eroğlu köyüne göç etti.Kendisi 1892’de Kuşadası’nda doğdu. Babası İttihat ve Terakki Partisi üyesiydi; 1914’te kurulan Milli Aydın Bankası kurucularındandı.1908-1909’da Hukuk Mektebi’ne kaydını yaptırdı. Hocaları tarafından ‘’taşkın milliyetçi’’,’’idealist’’,’’canlı’’ ve ‘’heyecanlı bir genç’’ olarak biliniyordu. Bu dönemde gazetelere de yazı yazıyordu. Daha sonra İsviçre’nin Fribourg Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden ‘’Osmanlı Kapitülasyonları Rejimi Üzerine’’ adlı doktora çalışmasıyla ‘’Summa Cum Loude’’(pekiyi, en üstün) onur derecesiyle mezun oldu. Türk aydınının yüz yıllık kapitülasyon nefretini hukuksal temellerle çürüten idealist bir gençti. Nitekim bu tezde kullandığı yöntemle daha sonra Türkiye’yi Bozkurt- Lotus davasının bir tarafı olarak uluslar arası hukuk dünyasında temsil edecek ve davayı genç Türkiye’nin kazanmasını sağlayacaktı(Soyadını bu davada kazandığı başarı sayesinde alır).

1. 30 YAŞINDA BİR İKTİSAT VEKİLİ VE KUVAYI MİLLİYECİ

Okulu bitirdikten hemen sona 1919’da memleketi Aydın’da İngiliz emperyalizminin kuklası Yunan ordusuna karşı dağlarda Kuvayı Milliye’yi örgütledi. 23 Nisan 1920’de TBMM açılınca İzmir milletvekili olarak Ankara’ya geldi. 1.Grup’ta idare heyetinde yer aldı. 13 Eylül 1920’de Atatürk’ün yayınladığı Halkçılık Programı’ndan önce halkçılıkla ilgili yazılar kaleme aldı. 12 Temmuz 1922’de, 30 yaşında, İktisat Vekili oldu. Türklerin ticaret yapması için Türkiye Milli İthalat ve İhracat Anonim Şirketi’ni kurdu. 17 Şubat 1923’te meşhur İzmir İktisat Kongresi’ni topladı.

2. TÜRK HUKUK SİSTEMİNİN TEMELİNİ ATAN ADLİYE VEKİLİ

1924’te Adliye Vekili oldu ve 1925 yılında Ankara Hukuk Mektebini kurdu.17 Şubat 1926 Medeni Kanun daha sonra Borçlar Kanunu, Ceza Kanunu, Ticaret ve Usul yasaları, İcra ve İflas yasası… Bunların oluşmasını ve yerleşmesini vekilliği döneminde başardı. Adli Tıp Kurumu(Kendisi bu kuruma ‘’ Cezacıların Gözlüğü’’ diyordu) çağdaş bir yasaya Bozkurt sayesinde kavuştu. Cezaevlerini ıslah etmeye çalıştı. Hâkimler ve savcıların özlük haklarını iyileştirmeye çalıştı. Hâkimlerin atanma, yükselme ve görevden alınmasını bir düzene soktu ve bağımsızlığı için uğraştı. Avukatlık yasasını düzenleyerek kimlerin avukat olabileceğini düzgün esaslara bağladı. Kadınların avukatlık mesleğine girmesini sağlayarak bu konuda Almanya’dan sonra kadınlara özgürlük veren ikinci ülke olmamızı sağladı.

Görüldüğü üzere kendisi, bugün çağdaş yaşamın güvencesi olması gereken tüm atılımların içinde yer alan bir aydındı. Bu aydının daha önce Kurtuluş Savaşı sırasında düşmanla yüz yüze çarpıştığı gerçeğini hep hatırlamakta fayda var. Çünkü bu noktada incelediğimiz kişi akşamdan akşama bilim, sanat ve felsefe konuşan bir aydın değil. İsviçre'de onur derecesiyle mezun olup tezini vermiş ve  akademik kariyer yaparak yine Avrupa'da yaşayabilecekken, bunu arkada bırakıp Ege dağlarında Kuvvacı olan bir fikir ve eylem adamıyla karşı karşıyayız.

Atatürk ,komprador nitelikli İstanbul aydınlarıyla siyasi anlamda her cephede çarpışırken Mahmut Esat Bozkurt da  kazanılan her cephenin hukuki altyapısını örüyordu. Yukarıda yazıldığı gibi bugün çağdaş yaşamın ve çağdaş hukukun  yaşamsal önemdeki kurumlarının altında Bozkurt'un imzası vardır. Bu anlamda kendisi çağdaş hukuk sistemimizi yapan en büyük emekçilerden biri olmuştur.

Atatürk Türk devrimini yaparken en büyük sıkıntıyı ne parasızlıkta ne de imkansızlıkta çekmişti. Görüyoruz ki Atatürk'ün çektiği en büyük sıkıntı vatanperver ve  devrimci aydınların azlığıdır. Böylesi bir dönemde Bozkurt Atatürk için en önemli aydınlardan biriydi.

3. TEORİSYEN VE AYDIN

1930’da Adliye Vekilliği görevinden ayrıldı. O tarihten öldüğü 1943’e kadar akademide öğretim görevliliği ve milletvekilliğini beraber götürdü. 1930-1943 arası Kemalizmin teorisi için çaba harcadı. Yüzlerce yazı yazdı, onlarca kitap yayınladı. Bunlardan bazıları: Masonlar Dinleyiniz!, Liberalizm Masalı, Aksak Timur’un Devlet Politikası, Türk İhtilali’nde Vatan Savunması ,Atatürk İhtilali isimli kitaplardı. Tarihten güncele, somut siyasi olaylardan soyut kuramlara önemli konularda çarpıcı yazılar yazdı.

1941’de milletvekilliğin ve öğretim görevliliğinin aynı anda yapılamayacağını emreden yasa çıkınca öğretim görevliliğinden ayrıldı. 1943’te yine bir yazı üzerinde çalışırken beyin kanaması geçirdi ve öldü.

BİTİRİRKEN…

Mahmut Esat Bozkurt, ‘’Medeni Kanunun Gerekçesi’’ni yazarken  bugünlere de ışık tutan maddeleri tek tek sıralamıştı. Konunun ilgilisi için internette Gerekçe’ye ulaşmak çok kolay. Biz bu yazıyı sonlandırırken kitapların arasında sıkışıp kalmış bir paragrafını almak istedik. Çünkü biliyoruz ki aydınlık fikirler kitapların arasında kemirgenlerin insafına bırakılmış gibi gözükse de günü gelince kör kuyulardan yer yüzüne ulaşır:

‘’Uygar bir ulusun kanunları Türkiye’de uygulama alanı bulamaz deniyor…Bu tez,Türk ulusunun uygarlık yeteneğine sahip bulunmadığını belirten mantık dizisine varılmasıyla sonuçlanabilir. Halbuki olayların gerçeği, durum ve tarih bunun tamamen tersidir. Türk yenileşme tarihi tanık olarak denebilir ki; Türk ulusu yüzyılımızın gereklerine uygun olarak vücuda getirilen, kabul edilebilir ve sağlam bir akıl ve zekayla yoğrulmuş yeniliklerden hiçbirine karşı gelmemiştir… Yalnız çıkarı bozulan gruplar mücadele etmek durumunda kalmışlardır ve halkı din adına, yanlış ve geçersiz inançlar adına kandırıp düzensizliğe sürüklemişlerdir.’’

ALİCAN CAN

Güncelleme Tarihi: 17 Şubat 2021, 22:55

Halkın Güncesi


İletişim Hesapları
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER